الْأَلْبابِ ، الَّذِينَ يذْكُرُونَ اللّهَ قِياما وَقُعُودا وَعَلى جُنُوبِهِمْ وَيتَفَكَّرُونَ فِى خَلْقِ السَّماواتِ وَالْأَرْضِ رَبَّنا ما خَلَقْتَ هذا باطِلًا سُبْحانَكَ فَقِنا عَذابَ النّارِ » « 1 » ؛ « مسلماً در آفرينش آسمان‌ها و زمين ، و در آمد و رفت شب و روز ، نشانه‌ها [ ى روشنى ] براى خردمندان است . همان‌ها كه خداوند را در حال ايستاده و نشسته ، و آن‌گاه كه بر پهلو خوابيده‌اند ، ياد مىكنند ، و در سراسر آفرينش آسمان‌ها و زمين مىانديشند [ و مىگويند : ] بار الها ! اين‌ها را بيهوده نيافريده‌اى ، منزّهى تو ! ما را از عذاب آتش ، نگاه‌دار » . و نيز مىفرمايد : « وَما خَلَقْنَا السَّماءَ وَالْأَرْضَ وَما بَينَهُما باطِلًا » « 2 » ؛ « ما آسمان‌ها و زمين و آنچه را ميان آن‌هاست بيهوده نيافريديم . » و مىفرمايد : « وَما خَلَقْنَا السَّماواتِ وَالْأَرْضَ وَما بَينَهُما لاعِبِينَ » « 3 » ؛ « و ما آسمان‌ها و زمين و آنچه ميان آن دو است را به بازى [ و بىهدف ] نيافريديم . » و نيز مىفرمايد : « أَوَلَمْ يتَفَكَّرُوا فِى أَنْفُسِهِمْ ما خَلَقَ اللّهُ السَّماواتِ وَالْأَرْضَ وَما بَينَهُما إِلّا بِالْحَقّ » « 4 » ؛ « آيا آنان با خود نينديشيدند كه خداوند ، آسمان‌ها و زمين و آنچه را ميان آن دو است ، جز به حق نيافريده است ؟ ! » و نيز مىفرمايد : « أَ فَحَسِبْتُمْ أَنَّما خَلَقْناكُمْ عَبَثا وَأَنَّكُمْ إِلَينا لا تُرْجَعُونَ » « 5 » ؛ « آيا گمان كرديد شما را بيهوده آفريده‌ايم ، و به سوى ما باز نمىگرديد ؟ » و نيز مىفرمايد : « أَيحْسَبُ الْاءِنْسانُ أَنْ يتْرَكَ سُدىً » « 6 » ؛ « آيا انسان گمان مىكند بىهدف رها مىشود ؟ ! » امام رضا عليه السلام مىفرمايد : « ان سأل سائل فقال : هل يجوز ان يكلّف الحكيم عبده فعلًا من الأفاعيل لغير علّة و لامعنى ؟ قيل له : لايجوز ذلك ، لانّه حكيم غير غائب و لاجاهل » ؛ « 7 » « اگر كسى سؤال كند و بگويد : آيا جايز است كه شخص حكيم بنده‌اش را به كارى از كارها بدون علّت و جهتى تكليف كند ؟ به او گفته مىشود : اين تكليف جايز نيست ؛ زيرا او حكيمى است كه نه غايب است و نه جاهل . » امام صادق عليه السلام در پاسخ اين سؤال كه « چرا خداوند بندگان را آفريد ؟ » مىفرمايد : « انّ اللّه تبارك و تعالى لم يخلق الخلق عبثا و لم يتركهم سدىً ، بل خلقهم لإظهار قدرته

--> ( 1 ) - سوره فجر ، آيات 27 - 30 . ( 2 ) - سوره آل عمران ، آيات 190 و 191 . ( 3 ) - سوره ص ، آيه 27 . ( 4 ) - سوره دخان ، آيه 38 . ( 5 ) - سوره روم ، آيه 8 . ( 6 ) - سوره مؤمنون ، آيه 115 . ( 7 ) - سوره قيامت ، آيه 36 .